Judit Neurink
Je eigen zoon ontvoeren om hem uit de klauwen van een terreurgroep te houden. En dan de rechter tegenover je vinden. De Iraanse Nederlander Habib Khorami vocht negen jaar voor de hereniging met zijn zoon Bahador.
'Ze hebben ons zijn jeugd afgenomen', zegt Habib Khorami ernstig. Zijn 19-jarige zoon Bahador luistert wat verveeld naar het Nederlands, de taal die hij bijna acht jaar niet heeft gehoord en nauwelijks meer verstaat. Al die jaren waren ze van elkaar gescheiden omdat de rechter Khorami schuldig had bevonden aan de ontvoering van zijn eigen zoon.
Als ik hem niet uit de handen van de moedjahedien Khalk had gered, had ik mezelf dat nooit vergeven', zegt Khorami in zijn Groningse bovenhuisje. Het is moeilijk als je je zoon probeert te beschermen, en je door de Nederlandse rechter wordt veroordeeld.'
Khorami kwam in 1992 naar Nederland als afvallige van de moedjahedien Khalk. Deze Iraanse strijdgroep propageert zichzelf als het alternatief voor de regering in Teheran, die ze onder Saddam Hoessein vanuit Irak bestreed. De groep verwerd echter van een politieke oppositiebeweging tot een gewapende sekte, die haar leden dwong te scheiden van hun partners en kinderen.
Dat ging Khorami te ver. Toen hij en zijn vrouw Leila van hun zoon Bahador gescheiden werden, besloot Khorami het kamp in Irak te verlaten en naar hem op zoek te gaan. Leila ging echter akkoord met hun scheiding en bleef achter in Irak.
Bahador was door de organisatie overgebracht naar Canada; hij was drie toen hij in Toronto in huis kwam bij Simin Shafie en Hamed Pira. Pleegouders die hem meenamen naar bijeenkomsten van de moedjahedien, die hem moesten klaarstomen voor een carrière als strijder tegen Iran.
Bahador was maar één van de honderden kinderen die de organisatie in 1991 uit Irak weghaalde. In een militaire organisatie hebben kinderen geen functie, en leider Massoed Rajavi wilde hen kwijt. De slachtoffertjes van deze grootscheepse kinderroof werden in Europa, Canada en de VS ondergebracht. Sommigen kwamen terecht bij pleeggezinnen van sympathisanten, anderen in speciale kindertehuizen van de organisatie. Inmiddels zijn ze bijna allemaal weer terug in het kamp', zegt Khorami. Bahador beaamt dat: Toen ik klein was verdwenen al mijn neefjes uit Canada op hun zeventiende. Ze kwamen niet terug.'
Khorami wilde zijn zoon dit lot besparen. Bij de moedjahedien draaide alles om het leiderspaar Massoed en Marijam Rajavi. De leden werden gemanipuleerd, gehersenspoeld, gevangen gezet en mishandeld als zij zich tegen hen verzetten. Rajavi moest met geweld aan de macht worden gebracht in Iran. Dat de Iraniërs hem niet wilden, dat geloofden ze niet. De beweging en haar mantelorganisaties staan op de terreurlijsten van zowel de VS als de EU.
Habib Khorami wist zijn zoon in Canada te traceren. In 1998 haalde hij hem naar Nederland. Maar de pleegouders stapten naar de rechter, tegenover wie zij beweerden de voogdij over Bahador te hebben. Hoewel Khorami die nooit had afgestaan, bepaalde de Canadese rechter dat hij zijn zoon had ontvoerd. Dat vonnis werd in 1999 door de Nederlandse rechter overgenomen.
Vanaf dat moment ging alles fout. Khorami werd veroordeeld tot het betalen van een dwangsom aan de pleegouders. Het geld dat van zijn salaris werd ingehouden, ging rechtstreeks naar de moedjahedien, meent hij. De situatie was zo dreigend, dat hij besloot Bahador in veiligheid te brengen bij zijn familie in de Koerdische regio van Iran.
Aangezet door de moedjahedien bleven de pleegouders hem echter juridisch vervolgen. Hij kreeg zelfs een celstraf opgelegd. Toen hij daartegen in hoger beroep ging, nam advocaat Bart Nooitgedagt de zaak over. Hij wist justitie ervan te overtuigen de belangrijkste getuigen in Canada te gaan horen. Want hoe konden Shafie en Pira bijvoorbeeld tegenover de rechter volhouden dat zij de voogdij over Bahador hadden?
Dat verhoor was ontluisterend voor de pleegouders. Ze hebben het gezag over Bahador gekregen op basis van bedrog, oplichting en valsheid in geschrifte. Aantoonbaar, want we hebben al die documenten', zegt Nooitgedagt in zijn Amsterdamse kantoor.
De Canadese rechter blijkt zich gebaseerd te hebben op een briefje van een Canadese hulpverlener die schreef dat het stel de voogdij over Bahador had een briefje dat hij te goeder trouw voor ze had geschreven zodat ze aanspraak konden maken op allerlei voorzieningen. Een briefje zonder rechtswaarde bleek de basis van een lange juridische martelgang.
Twee rechtelijke instanties, de Canadese en de Nederlandse rechter, beriepen zich op elkaar terwijl er geen grondslag was', zegt Nooitgedagt. De verhoren bleken cruciaal. Want op basis daarvan sprak de rechter Khorami eerder dit jaar vrij. En oordeelde daarmee in feite dat eerdere rechters hadden gedwaald.
Bahador kreeg een vergunning voor verblijf bij zijn vader, en nadat hij zijn dienstplicht in Iran had afgekocht, konden ze vorige maand eindelijk in Groningen herenigd worden.
Maar de kernvraag is buiten schot gebleven, stelt Nooitgedagt. Welke vader is niet gerechtigd zijn zoon te behoeden voor, dan wel te redden van inlijving door een terroristische organisatie ten behoeve van een gewapende strijd?'
Want met nog een cassatie bij de Hoge Raad voor de boeg gaat de dreiging van de moedjahedien door. De pleegouders zijn aldoor door de strijdgroep aangestuurd en met documenten geholpen. Ze hebben zelfs 'eigen' tolken in de zaak laten infiltreren. Zo werd Khorami bij de rechtbank in Leeuwarden geconfronteerd met een tolk die hem op moedjahedien-websites had bedreigd. En ze zetten Bahadors moeder Leila er toe aan om haar zoon via telefoon en email alsnog 'binnen te praten'.
Ze is een speeltje in de handen van de organisatie', zegt Khorami over de vrouw die ooit zijn grote liefde was. Zij is ook slachtoffer. Ze is boven de veertig, en is alles kwijtgeraakt aan de moedjahedien.'
In zijn vaders huis in Groningen zegt Bahador dat hij geen contact meer met haar heeft. En dat hij denkt dat ze uit de organisatie kan stappen, als ze dat zou willen. Ik weet niet waarom ze dat niet doet', zegt hij wat triest, want eigenlijk kent hij zijn eigen moeder niet.
Sinds de Amerikanen het kamp in Irak in 2003 overnamen, zijn honderden leden vertrokken. Bahadors moeder niet; de indoctrinatie is daar intern inmiddels weer toegenomen.
Khorami beschouwt de rechtszaak als een morele overwinning. Maar materieel ben ik kapot gemaakt. Er is beslag gelegd op mijn salaris, ik ben mijn baan kwijtgeraakt.' Bart Nooitgedagt is er duidelijk over: die schade moet worden vergoed. Daarvoor volgen nog enkele procedures.
Ik zal betogen dat alle kosten die Habib heeft gemaakt, het vergaren van documenten, de reizen die hij ervoor heeft gemaakt, vergoed moeten worden', kondigt Nooitgedagt aan. En dan de immateriële schade. Plak daar maar een prijskaartje op, dat is niet makkelijk. Ik heb tegen Habib gezegd dat we voor een miljoen moeten gaan, al zullen we dat nooit krijgen.'
Dankzij de Canadese verhoren is duidelijk geworden dat de dwangsom die op Khorami's salaris werd ingehouden de pleegouders nooit heeft bereikt. Sluisde hun advocaat het door naar de moedjahedien, of hield hij het zelf? Hoe dan ook lijkt de kans dat Khorami dit geld terug krijgt niet groot.
Khorami wil bovendien in Canada een strafklacht indienen tegen de pleegouders, en overweegt ook een klacht tegen de leiding van de moedjahedien Khalk. Nooitgedagt ziet wel mogelijkheden als er een organisatie wordt opgericht door ouders van door de organisatie geroofde kinderen. Maar zo'n project vergt veel arbeid, dat kan ik niet alleen. Habibs overwinning is ook zijn verdienste, omdat hij vanaf 1992 alle documenten heeft verzameld. Dat zou in zo'n grote zaak ook belangrijk zijn.'
Voor Bahador en zijn vader begint nu een periode van elkaar leren kennen. Want uiteindelijk waren ze maar een jaar samen, voor Bahador naar Iran ging. En hij zal moeten wennen aan het kleine huis, met zijn vaders jonge vrouw Marzi en hun deze zomer geboren zoontje Diaco. Heel anders dan de grote Koerdische familie waar hij iedere avond in een ander huis at en tv keek.
Hij is ontworteld', stelt zijn vader bezorgd vast. Ik ga proberen hem stabiliteit te geven. We moeten het nu vooral samen allemaal verwerken. Hij is slim, ik hoop dat hij niet gefrustreerd raakt hier.'
Bahador kijkt vooral vooruit. In Iran had hij als zoon van een ex-moedjahedien nooit mogen studeren, en dat wil hij wel. Geïnspireerd door de rechtszaken rond zijn persoon, wil hij rechter worden. Maar eerst gaat hij Nederlands leren, en een Engelstalige opleiding aan de internationale businessschool in Groningen volgen.
Ik heb belangrijke dingen te doen', zegt Bahador gewichtig. Je moet je eigen toekomst maken.' Dankzij de laatste uitspraak van de Nederlandse rechter heeft hij nu eindelijk de kans gekregen om daarmee te beginnen.
bron: 27 augustus 2007, trouw.nl |
